Diyabet Önlenebilir mi?
Diabetes mellitus (diyabet), dünya genelinde görülme sıklığı giderek artan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 550 milyon diyabetli bulunmaktadır. Bu kişilerin yaklaşık yüzde 90-95’ini erişkinlerde görülen tip 2 diyabet hastaları oluşturmaktadır. Türkiye’de ise diyabet görülme sıklığı yüzde 14,7’dir. Tip 2 diyabet, insülin direnci ve pankreasın insülin üreten hücrelerinde zamanla gelişen işlev kaybı sonucunda ortaya çıkar. Vücudun insüline verdiği yanıtın azalması ve insülin salgısının yetersiz kalması, kan şekeri düzeyinin yükselmesine neden olur.
Tip 2 Diyabetin Değiştirilebilir ve Değiştirilemeyen Riskleri
Genetik yatkınlığı bulunan kişilerde çeşitli çevresel etkenlerin de etkisiyle gelişen tip 2 diyabetin değiştirilemeyen ve değiştirilebilen risk faktörleri vardır. Genetik yatkınlık, yaş, cinsiyet ve etnik köken değiştirilemeyen risk faktörleri arasındadır. Birinci derece akrabalarında diyabet bulunan kişilerde tip 2 diyabet gelişme riski 2-6 kat artmaktadır.
Ayrıca 40 yaşın üzerindeki kişilerde hastalık riski belirgin şekilde yükselmektedir. Obezite, hareketsiz yaşam, sağlıksız ve düzensiz beslenme, uyku bozuklukları ve sigara kullanımı ise değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer
alır.
Beden kütle indeksi yükseldikçe tip 2 diyabet riski de artmaktadır. Beden kütle indeksi 30 kg/m²’nin üzerinde olan kişilerde diyabet görülme riski 7-10 kat daha yüksektir. Hareketsiz yaşam süren kişilerde ise hastalık
riski yaklaşık iki kat artmaktadır. Yüksek kalorili, işlenmiş gıdalardan zengin ve lif içeriği düşük beslenme, öğün atlama, yoğun alkol kullanımı ve tek yönlü beslenme de diyabet gelişimini kolaylaştıran etkenlerdir. Uyku bozuklukları, uyku apne sendromu ve psikososyal sorunlar da bu riski artırmaktadır. Sigara kullanan kişilerde de tip 2 diyabet görülme sıklığı önemli ölçüde yükselmektedir. Günde 6 saatten az uyumak, diyabet gelişme olasılığını yüzde 28 artırmaktadır.

