logo

Sürekli glukoz izlem sensörleri, tip 1 diyabetli bireylerde glisemik kontrolün iyileştirilmesi, hipoglisemi riskinin azaltılması ve yaşam kalitesinin desteklenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Prof. Dr. Müjde Aktürk, yazısında bu teknolojilerin klinik yararlarını ve ekonomik boyutunu güncel bilimsel kanıtlar ışığında ele alarak Türkiye’de sensörlerin geri ödeme kapsamını ve erişkin hastaların bu teknolojiye erişimini değerlendiriyor.

Sürekli Glukoz İzlem Sensörleri: Tip 1 Diyabette Bir Lüks Değil, Tıbbi Gereksinim

Ülkemizde sürekli glukoz izlem sensörlerinin giderleri, 12 Aralık 2024 tarihli düzenlemeyle 18 yaş altındaki tip 1 diyabetli hastalar için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) geri ödeme kapsamına alınmıştır. Bu düzenleme,  diyabetli çocuk ve ergenlerin tedavi olanaklarına erişimi açısından önemli bir gelişmedir. Bununla birlikte, 18 yaş ve üzerindeki tip 1 diyabetli bireylerin sensör giderleri karşılanmamaktadır. 18 yaş ve üzerindeki tip 1 diyabetli hastaların da aynı destekten yararlanabilmesi gerekmektedir. Nitekim bu yaş grubundaki bazı hastaların, sensör giderlerinin karşılanabilmesi amacıyla bireysel hukuki yollara başvurmak zorunda kaldıkları bilinmektedir.
Sürekli glukoz izlem sensörlerine her yaştan tip 1 diyabetli hastanın erişebilmesinin ve bu teknolojilerin giderlerinin SGK tarafından karşılanmasının önemini ortaya koymak amacıyla sensör kullanımının klinik etkinlik, güvenlilik, yaşam kalitesi ve sağlık ekonomisi üzerindeki etkileri güncel bilimsel literatür ışığında aşağıda değerlendirilmiştir. Bu çerçevede, Türkiye’de sürekli glukoz izlem teknolojilerine erişimin yaş sınırına bağlı
olmaksızın, tıbbi gereksinim esasına dayanan bir geri ödeme modeliyle düzenlenmesine yönelik bilimsel gerekçelerin ortaya konulması amaçlanmıştır.

Tip 1 Diyabet: Yaşam Boyu İzlem ve Tedavi
Tip 1 diyabet, pankreas beta hücrelerinin otoimmün veya diğer mekanizmalarla kaybı sonucunda gelişen, mutlak ya da tama yakın insülin eksikliğiyle karakterize kronik bir hastalıktır. Yeterli glisemik kontrol sağlanamadığında diyabetik ketoasidoz gibi yaşamı tehdit eden akut komplikasyonlara ve başta göz, böbrek ve sinir sistemi olmak üzere çeşitli organlarda ciddi hasara yol açabilir. Tip 1 diyabetli bireylerin  yaşamlarını sürdürebilmeleri için ömür boyu insülin tedavisi almaları zorunludur. Tip 1 diyabet tedavisinin amacı yalnızca kan glukoz düzeyini düşürmek değildir.
Güncel tedavi yaklaşımı; hiperglisemiyi kontrol altına almanın yanı sıra hipoglisemileri önlemeyi, glisemik değişkenliği azaltmayı, yaşam kalitesini korumayı ve uzun dönemde diyabete bağlı komplikasyonları önlemeyi hedeflemektedir. Ancak bu hedeflere ulaşmak  her hasta için kolay olmamaktadır. Tip 1 diyabetli bireylerin önemli bir bölümü, gün içinde çoklu doz insülin enjeksiyonu ile tedavi edilmektedir. 
İnsülin gereksinimi; öğünlerin karbonhidrat içeriğine, mevcut glukoz düzeyine, daha  önce uygulanan insülin dozlarına, fiziksel aktiviteye, strese, eşlik eden hastalıklara, hormonal değişikliklere ve günün saatine göre değişebilmektedir. Ayrıca insülin gereksinimi ile kan glukoz düzeyi arasındaki ilişki her zaman öngörülebilir değildir. Bu nedenle kan glukoz düzeylerinin sürekli olarak hedef aralıkta tutulması oldukça güçtür.